گردشگری

واژه «توریسم» از دو بخش «تور» به معنای سفر، گشت، مسافرت، سیاحت و «ایسم»، پسوندی که اشاره به مکتب یا اندیشه‌ای فلسفی، مذهبی، سیاسی، ادبی و غیره دارد ترکیب یافته است. توریسم یعنی مکتبی که پایه فکری آن سیاحت و گردشگری است (آکسفورد، ۱۳۵۶:۱۹۸۹).

در ادبیات فارسی واژه‏ای به همین معنی (Tour) و با همین هجا و آوا وجود دارد، که طور تلفظ می‏شود (به فتح ط) به معنی پیرامون سرای و یا طوران (به فتح ط) به معنی پیرامون چیزی گردیدن، گرد بر چیزی گشتن است (فرهنگ دهخدا، ۱۳۷۵).

در متون دینی «واژه» سَیْر (به فتح اول و سکون دوم) در فرهنگ قرآن به معنای راه افتادن است.

از نظر علم واژه‌شناسی کلمه tour از واژه‌ی لاتین Tornare مشتق شده است که به معنی چرخ یا دایره یا حرکت به دور یک نقطه مرکزی یا یک محور استفاده می‌شده است. ویژگی اصلی چنین حرکتی بازگشت به نقطه‌ی آغازین حرکت است. بنابراین واژه‌ی tour بر یک سفر رفت و برگشتی دلالت می‌کند. (تئوبالد، ۲۰۱۱: ۳۶)
این معنا در انگلیسی جدید تغییر کرد تا یک حرکت واحد را نشان دهد. پسوند ism به عنوان یک عمل یا فرآیند تعریف شده در حالی که پسوند ist نشان دهنده‌ی انجام یک عمل است. هنگامی که کلمه tour و پسوند ist , ism ترکیب شدند، آنها به حرکت دایره‌وار اشاره کردند. (تئوبالد، ۲۰۱۱: ۳۶)

بر اساس تعریفی که زاهدی (۱۳۸۲) از گردشگری ارائه نموده است، « گردشگری عبارت است از هرآنچه به گردشگران و خدمات مرتبط با آن مربوط می‌شود». این تعریف در واقع همه فعالیت‌های مربوط به جذب گردشگران و پذیرایی از آنان، سازمان‌های مسافرتی، دولت‌های مبدأ، دولت‌های میزبان و مردم محلی را شامل می‌شود. (نیکنام و حسینی، ۱۳۸۹: ۳۶).

گردشگری پدیده‌ها و روابط حاصل از تعامل گردشگران، عرضه‌کنندگان و فروشندگان محصول گردشگری، دولت‌ها و جوامع میزبان در فرآیند جذب و پذیرایی از این گردشگران و سایر دیدارکنندگان است. (هال و جکینز، ۱۳۸۲: ۱۸).

گردشگری عبارت است از: مجموعه فعالیت‌های افرادی که به مکان‌های خارج از محل زندگی و کار خود به قصد تفریح و استراحت و انجام امور دیگر مسافرت می‌کنند و بیش از یک سال متوالی در آن مکان‌ها نمی‌مانند. (داس ویل، ۱۳۸۷: ۱۹)

در قانون توسعه صنعت گردشگری مصوبه مجلس شورای اسلامی «گردشگری و ایرانگردی و جهانگردی را مسافرت انفرادی یا گروهی که بیش از ۲۴ساعت بوده و به منظور کسب و کار نباشد» مطرح نموده است.

اولین نوشته‌ها راجع به گردشگری در دایره‌المعارف گردشگری و مسافرت، بر ابعاد تاریخی این پدیده تمرکز داشته‌اند (بریجز، ۱۹۵۹: ۱۲۵). با گذشت زمان، معانی رایج و حرفه‌ای گردشگری تغییر یافته است. تعاریف عمدتاً مبتنی بر جنبه اقتصادی گردشگری نیز از دهه ۱۹۷۰ رواج زیادی یافته است. با این حال در معانی اخیر، گردشگری مفهومی کاملاً وسیع‌تر را پوشش می‌دهد.
گردشگری؛ صاحب‌نظران، محققان و مجامع علمی – تحقیقاتی بین‌المللی، تعریف سازمان جهانی گردشگری را پذیرفته و آن را به رسمیت شناخته‌اند: «تمام مسافرت‌هایی که منجر به اقامت حداقل یک شبه در مقصد شود، اما مدت زمان دور بودن از منزل نباید بیش از یکسال متوالی باشد» (WTO، ۱۹۹۵).

۱ـ۲ـ گردشگر

گردشگر معادل واژه انگلیسی توریست می‌باشد و منظور از آن هر فردی است که فعالیت گردشگری انجام می‌دهد. (کاظمی، ۱۳۸۶: ۱۴-۱۵).

گردشگر به کسی اطلاق می‌شود که از موطن اصلی خودش برای یک شب یا بیشتر دور باشد. به افرادی که فقط یک روز را در جای دیگری به سر می‌برند، در اصطلاح فنی گردشگر یک روزه می‌گویند. در اروپا تقریباً ۸۰ در صد گردشگران که شب را در جایی اقامت می‌کنند، اهداف استراحتی دارند و ۲۰ در صد مابقی به قصد تجارت سفر می‌کنند. (European Comissions Enterprise DG, P.1)

به عبارتی تعریف بالا شامل دونوع بازدیدکننده می‌شود: گردشگران و تفرجگران، گردشگران عبارتند از بازدیدکنندگان موقتی که دست کم مدت بیست و چهار ساعت و حداکثر یک سال در کشور یا سرزمینی غیر از محل سکونت دائمی خود به سر می‌برند. همچنین تفرجگران یا گردشگران یک روزه یا دیدارکنندگان عبارتند از بازدیدکنندگان موقتی که مدت اقامت‌شان در سرزمین یا کشور مورد بازدید، از بیست و چهار ساعت بیشتر نیست (سفرکنندگان با کشتی تفریحی نیز شامل این گروه می‌شوند.) (محلاتی،۱۳۸۰: ۴).

 

۱ـ۳ـ تفریح

به گزارش بصیرآنلاین، تفریح در لغت نامه‌ی دهخدا، به معانی شاد کردن، شادمانه کردن، فرح و خوشی و عیش و تماشا و تفرج و گشت و بازی، تعبیر شده است. در فرهنگ معین نیز می‌خوانیم تفریح یعنی شادمانی نمودن و شادمان ساختن.

اما در جوامع امروز شادی به هر دلیل را تفریح نمی‌گویند. عموماً تفریح کردن، به سرگرمی‌هایی اطلاق می‌شود که در محیط خارج از خانه و با امکانات مختلف تجربه می‌شوند. تفریح کردن، یکی از مفاهیم و فعالیت‌های مورد توجه در علوم روان‌شناسی و حتی مردم‌شناسی است. تفریح کردن با توجه به ویژگی شاد بودن در ذات آن، علاوه بر تأثیر بی‌شک خود بر روان آدمی، تأثیر به سزایی بر جسم و به تبع بر حال و احوالات یک جامعه دارد و امید به زندگی را افزایش می‌دهد.

فضاهای عمومی مختلف با کارکردهای متفاوتی برای تفریح کردن وجود دارد؛ فضاهای فرهنگی مثل سینما یا تئاتر، فضاهای ورزشی مثل باشگاه‌ها، فضاهای تغذیه مثل رستوران‌ها و کافی شاپ‌ها، فضاهای بازی مثل پارک‌های بازی،  فضاهای عمومی دیگر مثل پارک‌ها و فضاهای طبیعی مثل جنگل‌ها و ساحل. انتخاب هر کدام از این محیط‌ها بسته به فرهنگ و گرایش‌های اجتماعی و موقعیت اقتصادی افراد یک جامعه متفاوت است. در محیط‌هایی جز محیط طبیعی، افراد در ازای پرداخت مبلغی، امکانات و تجهیزاتی را دریافت می‌کنند که موجب سرگرمی‌شان می‌شود. اما در فضاهای طبیعی افراد از آنچه که در طبیعت و از نعمت‌های الهی است برای شاد بودن بهره می‌برند. فایل متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir موجود است.

نکته‌ی قابل توجه در فرهنگ تفریح کردن، دسته جمعی تفریح کردن عموم افراد است. فرد به طور طبیعی به تنهایی از اغلب تفریحگاه‌ها لذت نمی‌برد، و همانطور که در معانی تفریح ذکر شد، علاوه بر شاد بودن، شاد ساختن هم در این فعالیت وجود دارد. در کنار دوستان و آشنایان بودن می‌تواند در خانه هم تفریح به حساب بیاید.

بهترین زمان تفریح کردن برای افراد یک جامعه، تعطیلات رسمی در کشورشان هستند. تعطیلات به روزهایی اطلاق می‌شود که مردم یا گروهی از کار و پیشه مرخصی داشته و آزادند از زمان خود آزادانه و بنا به میل و رضایت خود استفاده‌کنند. زمان‌بندی این تعطیلات به سیاستگذاری‌های حکومت یک کشور و وضعیت اقتصادی و اعتقادات و عرف مردم بستگی دارد. تعطیلات رسمی هر کشور معمولا ًعلاوه بر دو روز در پایان یک هفته‌ی کاری (پنج روز)، در روزهای جشن‌ها، اعیاد، مراسم باستانی و مراسم مذهبی، و یا سالگرد‌های وقایع مهم و برگزاری بزرگداشت‌هاست.

همانطور که گفته شد، تفریح‌کردن از تأثیرگذارترین فعالیت‌های آدمی بر زندگی اوست، و این امر، اگرچه شاید به ظاهر کم اهمیت می کند، اما به علت‌های بی‌شمار روانی، اجتماعی و حتی سیاسی، مبحث قابل تأمل و مهم در زندگی فردی و اجتماعی افراد یک جامعه است.

 

۱ـ۴ـ جاذبه‌های گردشگری

بازدید از نقاط دیدنی و جاذبه‌های گردشگری هر منطقه، مهمترین انگیزه هر گردشگر است. در عصر کنونی بسیاری از دولت‌ها و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری در رقابتی شدید می‌کوشند تا هرچه بیشتر برتعداد این نقاط چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ محتوی کیفی بیافزایند.

گردشگران برای ارضای نیازها و خواسته‌هایی متعدد برانگیخته می‌شوند. آنها به علت خصوصیات مشخص جاذبه‌های منطقه مقصد تصمیم مسافرت می‌گیرند (لطیفی، ۱۳۸۴:  ۳۶).

جاذبه‌ها را می‌توان به دودسته کلی، طبیعی و دست‌ساز یا ساخته دست بشر تقسیم کرد.

۱ـ۴ـ۱ـ جاذبه‌های طبیعی

جاذبه‌های طبیعی عبارتند از مناظر زیبا مانند کوه، جنگل، دشت‌ها و مراتع، سواحل تاریخی، غارهای طبیعی، پارک‌های ملی و حیات وحش، شکل‌های مختلف آب مانند اقیانوس، دریا، دریاچه، رودها، آبشارها و چشمه‌های آب‌های معدنی گرم و سرد، تالاب‌ها و مرداب‌ها. از دیدگاه گردشگر استفاده از منابع طبیعی با اینکه از تنوع زیادی برخوردار است، هزینه‌ای را به او تحمیل نمی‌کند. ایران با دارا بودن انواع آب و هوا و منابع طبیعی، موقعیت کم نظیری برای جذب گردشگران دارد. (همان) اما بطور کلی جاذبه‌های طبیعی در دو بخش جان‌دار (تنوع زیست‌شناختی یا فون و فلور)  و بی‌جان ( تنوع زمین‌شناختی) تقسیم می‌شوند (نکوئی‌صدری، ۱۳۸۸).

[۱] Same day Visitor