ويژگيهاي ماهوی ادله دیجیتال//پایان نامه ادله دیجیتالی

ویژگی ها ی ادله دیجیتال و استناد پذیری آن در فرایند کیفری

در این قسمت به بررسی ويژگيهاي شکلی و ماهوی ادله دیجیتالی می پردازیم

2-2-1-  ويژگيهاي ماهوي

ادله الكترونيك به دليل اينكه در يك محيط ديجيتالي وجود دارند؛ به واسطه محيط خود ، داراي ويژگيهاي خاص هستند. بخشي از ویژگی های ماهوی ادله ديجيتال، ناشي از عمليات داده پردازي است. داده پردازي فرايندي است كه از بدو ورود اطلاعات تا پردازش و استنتاج و استفاده انجام مي شود.بنابراین خصوصیت اصلی داده پردازی تغییر داده ها و مدارک رایانه ای است.ازاین رو اگر بتوان با اعمال تدابیری استناد داده ها را به اشخاص سازنده ثابت کرد ویا اگر بتوان از عدم تغییرات داده ها(مثلا با کد گذاری یا گذاشتن گذر واژه برای ورود به اطلاعات مورد نظر) اعتماد حاصل کرد،می توان باضریب اطمینان بیشتری به ادله دیجیتال استناد کرد . شوراي اروپا مفصلاً در اين زمينه رهنمودهايي ارائه كرده كه يكي از آنها را مي توان «كدهاي رفتاري» نام نهاد .بدین ترتیب که اتخاذ رمز ها و کدهای تکنولوژیکی می تواند عاملی برای پذیرش ادله ناشی از محیط های الکترونیکی و دیجیتالی باشد.امری که در قانون تجارت الکترونیکی ایران با قبول امضای الکترونیکی مطمئن، مورد پذیرش قرار گرفته است.(بند «ی » و «ک» ماده 2 قانون تجارت الکترونیکی) بنابراین برای پذیرش ادله الكترونيك نيازمند وجود و رعايت اين پيش شرطهاهستیم وگرنه به ادله حاصله از محيط هاي ديجيتال نمي توان اعتماد كرد21

اينگونه ادله به واسطه قرار گرفتن در يك بستر تكنولوژيك با ساير ادله متعارف تفاوت دارند. برخي گفته اند كه ادله الكترونيكي داده ها و اطلاعاتي هستند كه بوسيله ابزار الكترونيكي ذخيره يا انتقال داده مي شوند. همانطور كه اثر انگشت يا DNA ادله اي مخفي مي باشند، مدارك الكترونيكي نيز همان حالت را دارند.بنابراین، در حالت عادی نمي توانيم ببينيم در يك شيء فيزيكي كه حاوي مدرك دیجیتال است چه چيزي وجود دارد؛بدین ترتیب براي اينكه مدارك دیجیتالی را قابل رويت كنيم باید از  تجهيزات و نرم افزارهاي خاص کمک بگیریم211

معمولاً كاربران اطلاعات را در محل هايي از قبيل فايلهاي ثبت وقايع و سربرگ223 اسناد ذخيره مي كنند كه عموماً در دسترس كاربران ديگر قرار ندارند. بسياري از كاربران از انواع اطلاعاتي كه توسط كامپيوترها ذخيره مي شوند، مطلع نيستند. به عنوان مثال مي توان عمل دو كارمندي را كه با بكارگيري  محصول يك مشتري مبادرت به ارائه خدمات و فروش غيرقانوني كالا مي نمودند، ذكر كرد. دو كارمند مزبور بسيار مراقب بودند كه پيام هاي پست الكترونيك خود را رمزگذاري كنند؛ ولی توسط يك متخصص امور جنايي کشف، بازيابي و مورد استناد قرار گرفت. یکی دیگر از ویژگی های ادله دیجیتال این است که آنها را مي توان بصورت بسيار فشرده اي ذخيره كرد. اين عمل باعث مي شود كه نقل و انتقال داده هاي الكترونيكي و از بين بردن آنها نسبت به دلايل و مدارك ديگر آسانتر شود، بديهي است مخفي كردن يك ديسكت 5/3 اينچي به مراتب آسانتر از پنهان نگاه داشتن يك اتاق بايگاني پر از پرونده است. مضافاً اينكه داده هاي الكترونيكي نسبت به مدارك ديگر آسيب پذيرتر هستند و آنها را به سادگي مي توان دستكاري يا جعل كرد و اين دستكاري و جعل با توجه به پيشرفتهاي شگفت انگيز علوم رايانه راحت تر پنهان مي ماند. بازبيني يك سند كاغذي به سادگي مطالعه آن مي باشد. اما ممكن است يك سند الكترونيكي در يكي از صدها نوع قالب مختلف ذخيره شده باشد، در بيشتر موارد چنين مداركي زماني قابل خواندن هستند كه از طريق برنامه نرم افزاري كه براي آنها ايجاد كرده، خوانده شود، حتي در اينصورت نيز ممكن است اطلاعات مفيد در اسناد مخفي بمانند و به آساني قابل دست يابي نباشند. ادله ديجيتال در زمينه هاي مغناطيسي و تكانه هاي الكترونيكي به وجود مي آيد كه مي توان با استفاده از ابزار و فنون خاص آنها را جمع آوري و مورد تجزيه و تحليل قرار داد. آنچه كه در واقع امر مشاهده مي شود اين است كه ادله ديجيتال داراي تفاوتهايي با ديگر انواع ادله است13 نظير:

– ادله ديجيتال اغلب به مانند اثرانگشت يا DNA پوشيده و پنهان مي باشد.

– مي توان به سرعت و سهولت به خارج از مرز انتقال يابد.

– شكننده و آسيب پذير بوده و به سادگي قابل تغيير هستند.

– گاهي اوقات به زمان حساس هستند (با گذشت زمان از محيط ديجيتال حذف شده و از بين مي روند.)

1- به طور كلي، ارزش اثباتي ((داده پيام)) ها با توجه به عوامل مطمئنه از جمله تناسب روشهاي ايمني به كار گرفته شده با موضوع و منظور مبادله ((داده پيام)) تعيين مي شود( ماده 13 قانون تجارت الکترونیکی ایران)

2- دزياني محمدحسن 1377، ادله الكترونيك، (تهران : سازمان مديريت و برنامه ريزي،)، ص 3.

 

1– جمعي از نويسندگان، بررسي صحنه جرم الكترونيكي، ترجمهپرويزي رضا 1380 (تهران : شوراي عالي توسعه قضايي،   )، ص 2.

2– Document headers, log files.

1– در موردي كه كارمند شركت اوراكل (oracle) اولين لي عليه شركت خود به خاطر اخراج اشتباه وي اقامه دعوي كرد او ادعا كرد كه اخراج وي به اين دليل بوده است كه قرار معامله اي را با رئيس شركت به هم زده است. البته اين دعوا در خارج از دادگاه با پرداخت100هزار دلار حل و فصل شد اما بعداً معلوم شد كه پست الكترونيكي اتهام برانگيزي كه وي به عنوان دليل ارائه كرده است، اصيل نمي باشد و خودش آنرا جعل كرده است (بررسي صحنه جرم الكترونيكي، ترجمه رضا پرويزي، شوراي عالي توسعه قضايي، ص 5).

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

استناد پذیری ادله دیجیتالی در حقوق کیفری