منبع پایان نامه ارشد درباره ایالت، زمینساختی، کپه، ویژگیهای

<![CDATA[ لرز ه خیزی گذشته و در امتداد آن می توان به نبود فعالیت لرزه ای در پاره ای از مکانهای آن پی برد.
با مطالعات لرزه زمین ساخت می توان از شکستگی ساختارهای زمین شناسی و هندسه آنها پیرامون ساختگاه سازه ها مطلع شد و نهایتا می توان مدل لرزه زمین ساختی یا درعمق برش لرزه زمین ساختی از آنها تهیه نمود و مخاطرات احتمالی گسلش زمین و یا رویداد احتمالی زمین لرزه برروی آنها را برای تخمین رویداد زمین لرزه های آتی و چگونگی ویژگیهای آنها پیش بینی نمود. نکته مهم : برای دانلود متن کامل فایل پایان نامه ها به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
هندسه گسلها، زون خرد شده، نوع و سازوکار آنها می تواند در برآورد پتانسیل حداکثر زمین لرزه محتمل برروی آنها ما را کمک نماید و این امر در مطالعات زمین ساخت و لرزه زمین ساخت صورت می پذیرد. سن گسلها از عوامل مهم در رویداد زمین لرزه برروی آنهاست بطوریکه گسل های جوان از اهمیت بیشتری برخوردار هستند و مطالعات نو زمین ساخت می تواند کمک زیادی در کلاس بندی گسل ها از دیدگاه فعالیت لرزه ای داشته باشند.
معمولا روابط تجربی در پیوند با هندسه گسل، حداکثر توان لرزه زایی و میزان بیشینه جابجایی برروی آن وجود دارد که تا حدودی در تخمین رویدادهای زمین لرزه ای آتی منطقه می تواند موثر واقع شود . بزرگای ز مینلرزه رابطه مستقیم با انرژی آزاد شده توسط زمین لرزه دارد.
یکی از ویژگیهای چشمه لرزه زا ژرفای کانونی زمین لرزه ها می باشد. تحقیقات و پژوهشهای زیادی برروی ژرفای کانونی زمین لرزه ها انجام شده است. بصورت کلی ژرفای زمین لرزه ایی که در پیوند با حرکت فرورانش ایجاد می شود نسبتا عمیق و ژرف می باشد که تا عمق ٨٠٠ کیلومتری سطح زمین نیز گزارش شده است، ولی ژرفای کانونی زمین لرزه ایی که در پیوند با گسترش جانبی اقیانوسی مشاهده شده کم عمق بوده و ژرفای آنها کمتر از ٢٠ کیلومتر می باشد و ژرفای کانونی زمین لرزه هایی که با گسترش انتقالی در پوسته قاره ای مشاهده شده اند دارای ژرفای کمتر از پوسته زمین می باشند یعنی کمتر از ۶٠ کیلومتر . رویداد زمین لرزه های ایران بسیار سطحی بوده است و به جز منطقه مکران، تقریبا در تمام ایران کمتر از ٢٠ کیلومتر برآورد شده است و به همین دلیل لایه لرزه زا درفلات ایران را می توان بین ژرفای ١٠ تا ٢٠ کیلومتر درنظر گرفت.
ویژگیهای شرایط ژئوتکنیک لرزه ای ساختگاهی برجنبش نیرومند زمین :
شرایط ژئوتکنیک لرزه ای ساختگاهی برکلیه پارامترهای مهم جنبش نیرومند زمین نظیر دامنه، محتوی فرکانسی و مدت دوام لرزش اثر قابل ملاحظه ای می گذارد. میزان تاثیر، تابع هندسه، خواص مصالح لایه های زیر سطحی، توپوگرافی ساختگاه و ویژگیهای امواج لرزه ای که از چشمه لرزه زا تولید و از لایه های سنگی مختلف عبور نموده تا به پی سنگ ساختگاه وارد شود، میباشد.
طبیعت اثرات ژئوتکنیک لرزه ای ساختگاهی بر تقویت جنبش نیرومند زمین را می توان با بهره گیری از روشهای مختلف مانند تحلیل ساده تئوری پاسخ زمین، اندازه گیریهای جنبش واقعی سطحی و زیرسطحی در همان ساختگاه و اندازه گیری جنبش نیرومند سطح زمین در ساختگاه هایی با شرایط متفاوت از ساختگاه موردنظر تشریح نمود.
اثرات هندسی سنگ بستر برروی جنبش نیرومند زمین تاثیر پذیر می باشد. گرچه بی قاعدگیهای توپوگرافی سنگ بستر موجب پراکنده ساختن امواج زمینلرزه شده و الگوهای پیچیده ای از تقویت یا کاهیدگی جنبش نیرومند زمین را ایجاد می کنند لیکن به هرحال جنبش نیرومند زمین در بالای ارتفاعات معمولا تقویت و تشدید می شوند.
ساختار تکتونیکی صفحات و لرزه خیزی منطقه
تکتونیک صفحات
اساس تئوری تکتونیک صفحات این است که تقریبا ۱۲ صفحه اصلی سازنده لایه ۷۰ تا ۱۵۰ کیلومتری خارجی زمین هستند که به عنوان پوسته یا لیتو سفر شناخته می شوند. علاوه بر این می دانیم که این صفحات حرکت آرامی دارند و نیروی محرک آنها به طور کامل شناخته نمی شود. فرض می شود که موادی که زیر پوسته واقع شده اند و به عنوان آستنوسفر شناخته شده اند بدلیل اختلاف دمایی که در عمقشان وجود دارد حرکت می کنند. حرکت نسبی لایه های مجاور منجر به تغییر شکل و کرنش سنگ ها می شود، سنگ تغییر شکل یافته در نهایت شکسته و جایجا می شود که منجر به ایجاد زمین لرزه می شود. این گونه لرزه ها، لرزه های تکنونیکی هستند که می تواند در مرز صفحات یا داخل صفحات اتفاق افتد. {۵}
ایالتهای لرزه زمینساختی ایران
ایالت لرزه زمینساختی، پهنه ای است که تحت رژیمهای ژئودینامیکی کن ونی، دارای جایگاه تکتونیکی همانند و الگوی لرز هخیزی یکسان باشد (یی ١و همکاران، ١٩٩۵ ). با توجه به این مفهوم، میرزایی و همکاران (١٩٩٨) ایران را به پنج ایالت لرزه زمینساختی عمده : ١- البرز – آذربایجان ٢- کپه داغ ٣- زاگرس ۴- ایران مرکزی و شرق ایران و ۵- مکران، تقسیم کرده اند که خصوصیات عمده آنها به اختصار به صورت زیر است. {۵}
شکل ۳: ایالتهای لرزه زمینساختی ایران(میرزایی ۱۹۷۷) {۵}
جدول ۱: پارامتر های ایالت های لرزه زمینساختی ایران{۵}
β
λ
ایالت
۱٫۹۷ ± ۰٫۰۷
۳۷٫۸۶ ± ۴٫۲۴
البرز – آذربایجان
۱٫۵۶ ± ۰٫۱۲
۶٫۱۳ ± ۱٫۴۷
کپه داغ
۱٫۹۹ ± ۰٫۰۹
۲۷٫۹۳ ± ۴٫۰
ایران مرکزی
ایالت لرزه زمینساختی البرز- آذربایجان
این ایالت پهنه ای لرزه خیز است که بخشهای شمال و شمال غربی ایران را در بر میگیرد رشته کوه البرز از شمال به فرونشست دریای خزر و از جنوب به فلات ایران مرکزی منتهی می گردد. البرز، بخش مرکزی منطقه کوهزایی گسترده تری را تشکیل می دهد که حدود آن از نظر محققین مختلف، متفاوت
است.
در تعیین ایالت لرزه زمینساختی البرز آذربایجان، حد شمالی البرز در امتداد بلوک جنوبی دریای خزر قرار می گیرد. بلوک جنوبی دریای خزر در حال حاضر دارای نرخ کرنش پایین و نحوه رفتار آن در برابر عوامل تغییر شکل دهنده، با بقیه ایران متفاوت است (جکسون ۵ و همکاران، ١٩٩۵). بسیاری از محققین خصوصیات بلوک جنوبی دریای خزر را همانند ویژگیهای پوسته اقیانوسی می دانند. از دیدگاه زمین شناسی، حد جنوبی ایالت لرزه زمینساختی البرز-آذربایجان بخوبی مشخص نیست، اما بر اساس مطالعات نوزمینساخت(نئوتکتونیک) مرز جنوبی این ایالت لرزه زمینساختی بر روی گسل های فعال قرار می گیرد. مهمتر ین این گسل ها عبارتند از: گسل شمال تبریز، گسل ایپک و گسل ترود. مرز شرقی ایالت لرزه زمینساختی البرز-آذربایجان با ایالت لرزه زمینساختی کپه داغ واضح نیست و مرز بین این دو ایالت عمدا بر اساس اطلاعات مربوط به فعالیت لرزه ای و تغییر روند ساختاری ساختهای زمین شناسی تعیین شده است. کوتاه شدگی قاره ای ناشی از همگرایی صفحه های اوراسیا و عربستان که با نرخ همگرایی ٣٠ میلی متر در سال (جکسون، ١٩٩٢ ) صورت می گیرد. با ضخیم شدن پوسته قاره ای و رانده شدن جانبی پوسته در منطقه برخورد تکمیل و تعدیل می شود. سازوکار زمینلرزه ها در شرق ترکیه و ناحیه قفقاز نشان دهنده گسلش تراستی و امتدادلغز می باشند. {۵}
شکل ۴: الف: حل صفحه گسل زمینلرزه های شرق ترکیه، قفقاز و شمال ایران. ب: نقشه ساده گسلهای فعال شرق ترکیه، قفقاز و شما ایران (جکسون، ١٩٩٢) {۵}
بررسی های انجام شده نشان می دهد که بر اثر همگرایی صفحات اوراسیا و عربستان، سرزمین ترکیه نسبت به اوراسیا به صورت گوه ای بین گسل های امتدادلغز شمال آناتولی و شرق آناتولی به سوی غرب رانده می شود در شکل فوق در حالیکه گسلش امتدادلغز در شمال غرب ایران و بردارهای لغزش به سوی شرق در شمال و شرق، ایران(شکل های زیر ) نشان می دهد که جنبش ایران نسبت به اوراسیا دارای مؤلفه به سوی شرق است (مکنزی، ١٩٧٢ ؛ جکسون و مکنزی، ١٩٨۴ ؛ جکسون، ١٩٩٢) {۵}

شکل ۵: سازوکار کانونی زمینلرزه های شمال ایران (البرز، خزر و غرب کپه داغ). در کنار هر سازوکار تاریخ رویداد زمینلرزه و در کنار هر رومرکز، عمق کانونی زمینلرزه نوشته شده است (میرزائی، ١٩٩٧) {۵}

ایالت لرزه زمینساختی کپه داغ
نوار چی نخورده کپه داغ بخشی از کمربند کوهزایی آلپ هیمالیا در غرب آسیا م ی باشد که مرز شمال شرقی فلات ایران را تشکیل می دهد. کپه داغ بر روی حاشیه جنوب غربی پوسته قاره ای توران)ترکمنستان ( قرار دارد و پوشش اپی هرسینین آنرا تشکیل می دهد )بربریان، ١٩٨١ ؛ نبوی، ١٩٨٣(.
در حدود ١٠ کیلومتر نهشته های رسوبی متعلق به مزوزوئیک ١۶ و ترشیری ١٧ در کپه داغ وجود دارد که در یک حوضه رسوبی فرونشستی که خود در خلال فاز کششی مزوزوئیک تشکیل شده است، نهشته و در آخرین فازکوهزایی آلپی دچار چین خوردگی شده اند فرونشست کشف رود کوههای کپه داغ )در شمال ( را از کوههای بینالود )در جنوب ( جدا می کند. از دیدگاه تکتونیکی، کوههای بینالود به صورت ادامه شرقی کوههای البرز مد نظر قرار گرفته است )علوی، ١٩٩٢ ( و مرز شمالی آن زون بخیه ای تتیس قدیمی قلمداد شده است.
از ویژگیهای زمینلرزه‌های این ایالت ساز و کار برشی آن است. با توجه به اینکه گسلهای موجود در این ایالت یکسری گسلهای متقاطع با روندهای شمال غرب – جوب شرق و شمال شرق- جنوب غرب، ساز و کار برشی چپگرد، فشاری برشی راستگرد در این ایالت دیده می شود. کانون زمینلرزه‌ها در این ایالت ساختاری معمولاً عمقی کمتر از ۳۰ کیلومتر دارد و تقریبا اکثر زمینلرزه‌ها توأم با دگرریختی سطحی هستند. بزرگی زمینلرزه‌ها معمولاً کمتر از ۶ درجه در مقیاس ریشتر و دوره بازگشت آنها متوسط است. در این ایالت زمینلرزه با ساز و کار کششی کمتر دیده شده و تنها مورد آن در دشت عشق آباد ترکمنستان بروی گسله عشق آباد رخ داده است. گسله عشق آباد بر اساس دگرریختی‌های سطحی دارای ساز و کار کششی است. معمولاً یکی از ویژگیهای گسلهای فعال ایران تغییر شیب از سطح به عمق است. خصوصاً در زاگرس این وضعیت بیشتر دیده می‌شود. به عبارت دیگر گسلها قاشقی یا لیستریک دیده می‌شوند که علت آن تغییر رفتار سنگها در برابر تنش نسبت به عمق است . بطوریکه هرچه به طرف عمق حرکت کنیم سنگها حالت پلاستیک دارند. رفتار سنگ در برابر تنش نسبت به عمق در دو بخش قابل بررسی است. بین اعماق ۸ تا ۱۰ کیلومتری که دارای رفتار شکننده است و بعد از این عمق که دارای رفتار شکل پذیر می شود. معمولاً وقتی شکنندگی وارد این محدوده شکل پذیر می‌‌شود، شیب کم می‌شود. پراکندگی عمقی کانون زمینلرزه‌ها، شکل صفحه گسلی در عمق زمین را نشان می دهد. در زون زاگرس وجود لایه‌های نمکی این مسئله را تشدید می‌کند، بطوریکه لغزش رسوبات بروی لایه نمکی باعث شکل گیری شکستگیهای فلسی و راندگی دوپلکس (Duplex) می گردد. به همین دلیل پدیده لیستریک در ناحیه زاگرس بروی لایه نمک و در کپه داغ بیشتر در پی سنگ دیده می‌شود. {۵}
ایالت زمین لرزه ساختی زاگرس
این ایالت شامل زاگرس چین خورده و زاگرس مرتفع است و یکی از فعالترین ایالت‌های ایران است. بطوریکه بیشترین تجمع کانونهای زمین لرزه‌ای در این ایالت می‌باشد. از ویژگیهای این ایالت این است که زمین لرزه‌ها راستالغز معکوس یا فشاری برشی هستند. همچنین دارای عمق کانونی کم تا متوسط ( ۳۳ تا ۱۵۰ کیلومتر )، دوره بازگشت آ
نها کوتاه و از بزرگی متوسطی برخوردارند. معمولاً زمینلرزه‌هایی که در زاگرس اتفاق می‌افتد توأم با دگرریختی یا گسلش سطحی نیست، بخصوص زمینلرزه‌هایی با عمق بیش از ۳۰ کیلومتر، زمینلرزه‌هایی هستند که در پی سنگ رخ می‌دهند. بدلیل وجود لایه نمکی سری هرمز بین پی سنگ پرکامبرین و رسوبات فانرئوزوئیک در زاگرس، گسلش یا گسیختگی موجود در پی‌سنگ به سطح راه نیافته و در اثر برخورد به زون ناپیوسته نمکی، عملکرد دگرشکلی الاستیک نشان می‌دهد. لذا تعداد زیادی کانون زمین لرزه‌ای وجود دارد که فاقد دگرشکلی سطحی هستند و یا اینکه گسلش در رسوبات فانرئوزوئیک دیده نمی‌شود، ولی گسله‌هایی با عمق کمتر از ۳۰ کیلومتر با دگرریختی سطحی همراه است. وجود نمکهای هرمز، نمکهای سازند دالان و گچساران موجب کاهش دگرریختی شکننده در ایالت ساختاری زاگرس می‌شود.
نکته قابل توجه آن است که مطالعه زمینلرزه‌های باستانی و دستگاهی نشان می‌دهد که کانون هیچ زمینلرزه‌ای در ایالت سنندج – سیرجان دیده نمی‌شود، در حالیکه به لحاظ آماری بیشترین تمرکز زمینلرزه‌ه]]>