تحقیق با موضوع جغرافیای رفتاری

و جمعی محیط و جامعه مرتبط با آن و نهایتاً تعریف حس مکان می گردد(دانشگرمقدم،1389: 29).
:«اﻳﺘﻠﺴﻮن » ﺑﻌﺪ ادراﻛﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﺎوﻳﻦ : اﺑﻌﺎد ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ وﺳﻨﺠﺸﻲ ، ﺗﻔﺴﻴﺮی ، ﻋﺎﻃﻔﻲ ازنظر
بعد شناختی :ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺨﺸﻴﺪن و ﻧﮕﻬﺪاری اﻃلاﻋﺎت ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه از ﻃﺮﻳﻖ ﺣﻮاس و ﺗﻔﻜﺮ اﺳﺖ. در ﺣﻘﻴﻘﺖ، اﻳﻦ ﺑﻌﺪ ﻣﺎ را ﻗﺎدر ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﺣﺲﻣﺤﻴﻂ ﻣﻲﻛﻨﺪ.

ﺑﻌﺪ ﻋﺎﻃﻔﻲ : ﺷﺎﻣﻞ اﺣﺴﺎﺳﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ادراک ﻣﺤﻴﻂ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻲﮔﺬارﻧﺪ؛ ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ادراک ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻓﺮدﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ.
ﺑﻌﺪ ﺗﻔﺴﻴﺮی : ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻌﻨﺎ ﻳﺎ ﺗﺪاﻋﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ایﻛﻪ، در ﺗﻌﺒﻴﺮ و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺗﺠﺮﺑﺔ ﺣﺎﺻﻞ از ﻳﻚ ﻣﺤﺮک ﺟﺪﻳﺪ، ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻌﻨﻲ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﻪ ﺣﺎﻓﻈﻪ و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻗﺒﻠﻲ ﻣﺘﻜﻲ ﻫﺴﺘﻴﻢ.
ﺑﻌﺪ ﺳﻨﺠﺸﻲ : ﺷﺎﻣﻞ ارزشﻫﺎ و ﺳلاﻳﻖ ﺑﻮده و ﺧﻮب و ﺑﺪرا ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺛﺒﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ. (براتی،1390: 22 ).
2-5-2-عوامل موثر در ادراک
در ادراک محیط متغیر ها و عوامل زیادی نقش دارند .در ادراک محیط دیدگاهها متغیر است وفرد در فضا حرکت می کند . با توجه به اهداف کاربردی خاص با محیط روبرو می شود . به طور مثال ،انسان به یک واحد محیطی به عنوان پارک یا فضای تفریحی می نگرد و به محیط دیگر فضای آموزشی ودرهردو مورد واز هریک انتظاری خاص دارد (مرتضوی ،1380: 72).برداشت های هر فرد از فضا با طبقهی اجتماعی ،اقتصادی و موقیعت فرد در فضا ارتباط دارد .ویا باز تاب های اقتصادی و اجتماعی و روانی افراد سازندهی اشکال مختلف فضا است (پور احمد ،182: 182).عوامل موثر در ادراک به سه نوع زیر تفکیک می شود :
1)عوامل روان شناختی و فردی (زمانی که ما غمگین هستیم ،محیط را غمگین و ناشاد ادراک و استنباط می کنیم.2 )عوامل فیزیکی(کلاس پرجمیعت مارا نارحت و ازار می دهد) .3)عوامل فرهنگی (مرتضوی ،1380: 72).
جدول 2- 5 عوامل مؤثر بر ادراک محیط از دیدگاه اندیشمندان و محققان مختلف
نام دانشمند عوامل مؤثر بر شکل گیری ادراک محیطی و بروز تنوع ادرا کی
آموس راپاپورت تجربه های پیشین/ طبقه اجتماعی/ پیشینه فرهنگی
ادوارد هال تغییر تواناییهای فردی در اثر یادگیری/ جنسیت/ فرهنگ
یورگ گروتر عوامل اجتماعی و روانی/ تفاو تهای فرهنگی

کرمونا تحولات اجتماعی و فرهنگی/ تجربیات شخصی/ نظام ارز شها/ تفاو تهای شخصیتی افراد
برادی شاخصهای اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی/ فاصله و مجاورت/ سابقه سکونت
سانتوس عوامل فیزیکی و کالبدی محیط/ شاخصهای اجتماعی/ شاخصهای فردی/ ویژگیهای مسکن
ویشر عوامل فیزیکی و کالبدی محیط/ علایق، احساسات، خاطرات و انتظارات/ زمینه اجتماعی/زمان
نقی زاده، جها نیینی )طراح و جامعه(/فرهنگ/تاریخ/آگاهیها و انتظارات جامعه/قوای مختلف انسان
منبع: کاظمی ،1392: 78

2-5-2-1-نقش عوامل فرهنگی در ادراک
نتایج تحقیقات وآزمایشات روانشناسی ادراک نشان می دهد که عواملی چون ارزش های اجتماعی ،فرهنگی ،شخصیت ؛تجربیات و شناخت قبلی ،انگیزه و گرایشات و حتی شرایط جسمی افراد بر روی جریان و نحوه ادراکشان تاثیر دارد. چون اولا افراد از پیرامون (محیط )خود عوامل و محرکهای متفاوت را بر می گزینند و ادراک می کنند و دوما یک عامل با درک از سوی افراد مختلف به صورت گوناگون و متفاوت تعبیر و ادراک می شود ؛به عبارت دیگر افراد نسبت به یک محرک عکس العمل های متفاوت نشان می دهند(رفیع پور ، 1387 : 42). انسان موجودی اجتماعی است و یادگیری و ادراکاتش تحت تاثیر عوامل فردی و محیطی تشدید کننده یا بازدارنده قرار می گیرد ،بنابرابن در هنگام ادراک نوعی گزینش یا به طور کلی در مواردی عدم ادراک محرک مشاهده می گردد ،هرگاه انسان ارزش و نگرش خاصی برای امری قایل باشد ،آستانه ادراک او نسبت به آن مسئله پایین می آید . زیرا انسان اموری که با نگرش و علاقه او بیشتر سازگاری داشته باشد زودتر درک می کند. فرهنگ یک اجتماع از نظر پیش داوری هایی که در افراد بوجود می اورد در ادراکاتش اثر می گذارد . ادراک اجتماعی فرد تحت تاثیر نفوذ اجتماعی، همرنگی اجتماعی قرار می گیرد ،گروههای اجتماعی می توانند از طریق نفوذ اجتماعی بر ادراک تاثیر بگذارنند . به طور مثال اگر در ادراک محرکی دچار ابهام شویم از نظر عقیده جمع با افراد دیگر پیروی می کنیم ، پس ادراک یک پدیده روانی اجتماعی است و به دلیل اینکه نگرشهای گروه و جمع (گروهی که وابسته به آن هستیم )در انتخاب ها وادراکات ما تاثیر می گذارد (ایروانی ،1387: 147). به طور خلاصه می توان گفت که ارزش های اجتماعی از مهمترین عوامل شخصیت و رفتار انسانی می باشند ودر صورتی که هدف دستیابی به حقیقت باشد اینگونه ارزشها بر روی ادراک ما از واقیعت ها تاثیر گذاشته و عموما اجازه نمی دهند که ما واقیعت هارا آن طور که هستند ادراک کنیم. ارزشهای اجتماعی مارا در دستیابی به واقعیت ها محدود می نماید (رفیع پور ،1387 :42).
2-5-2-2-نقش تفاوتهای فردی در ادراک
نظام هر فرد خاص او می باشد ،زیرا ادراک فرد تنها مربوط به محرک های فعلی و پاسخ های فوری نمی شود . بلکه در ان نظام تجارب قبلی فرد ،واکنش های دفاعی او ،نیاز ها و انگیزه های فرد دخالت دارد . داشتن آمادگی قبلی می تواند در سرعت ادراک افراد موثر افتد یا انتظار که نوعی پیش داوری اولیه است در ادراک بعدی فرد موثر است ،در اموری که پیشداوری مثبت باشد ادراک آسان می شود.ولی پیشداوری منفی ادراک را دشوار می کند . پیش داوری ها طرح های ذهنی قبلی ما هستند که ناشی از تجربیات گذشته می باشند ،وقتی فردی در امری دچار تردید می شود انتظارات قبلی او وتجارب گذشته ،احتمال پاسخ غلط یا صحیح را بوجود می آورد (ایروانی،1378 :146).
نمودار2- 2 ادراک و شناخت محیط

منبع :شاهچراغی،1388: 75

2-6 -ادراک محیطی
ادراک محیطی هستهی مرکزی بسیاری از تحقیقات جغرافیای رفتاری بوده است . واژه ادراک به طور کلی تجربهی مبتنی بر شعور که معنا و یا اهمیتی را دریافت کرده ،می باشد .اصطلاح ادراک در علم جغرافیا ،عمدتا به عنوان فهم وتفسیر ذهنی در موقعیت ها یا عارضه های قابل رویت دریافت شده از طریق حواس پنچگانه انسان می باشد .ادراک محیطی با شناخت انسان از محیط همراه است(بهفروز ،1374: 38). واژهی محیط که ریشه آن مربوط به قرن هفدهم واز واژه فرانسه می باشد. محیط عبارت است از (مجمو عهی شرایط خارجی که موجود زنده یا جامعه را احاطه کرده و به نحوی در رفتار و فعالیت های آنها موثر می افتد محیط خوانده می شود .(شکویی ،1378: 114).رفتار محیطی فرد تحت تأثیر ادراکات محیطی و باورهای اوست و تصمیم های فرد دقیقاً بر اساس واقعیت های محیطی اتخاذ می شود. بنابراین، برای درک چرایی استقرار گروه های فرهنگی در محیط طبیعی شان، جغرافیدانان نه فقط باید از خصایص محیط مربوطه آگاه باشند، بلکه همچنین باید با نحوه نگرش واجدین فرهنگ نسبت به محیط طبیعی نیز، اطلاع داشته باشند.(جردن ،1380 :32). زمانی که اطلاعات مختلف انسان را محاصره می کند، او منفعلانه آنهارا نمی پذیرد، بلکه به گزینش آنها می پردازد؛ زیرا مغز گنجایش تمامی اطلاعات محیطی، توانایی و انرژی لازم برای چنین کاری را ندارد. باید توجه داشت که هر محیطی براساس یک سری بنیان های استوار فرهنگی شکل گرفته است. بنابراین نمی توان انتظار داشت که از محیطی که در نظر شهرساز و معمار مطلوب، زیبا و کارآمد قلمداد می شود، سایر افراد آن جامعه نیز تعبیر و تفسیری مشابه داشته باشند. زیرا انسان برای معنا دادن و تفسیر اطلاعات محیطی به تجارب و دانش قبلی خود بسیار وابسته اند لازم است بدانیم ادراک محیط مصنوع، به میزان زیادی نسبی است؛ زیرا دانش محیطی امری نسبی است و اگر این نسبیت از چشم ناظر و بهره بردار دور بماند، چه بسا تأثیر عناصر محیط موجب برداشت، معنا و رفتاری شود که مورد نظر مدیران، برنامه ریزان و طراحان محیط نبوده است(براتی ،1389 :32) .
2-6-1-عوامل موثر در ادراک محیط
اگر بخواهیم به طور فشرده به مهم ترین عوامل ادراک نسبی محیط )به طور کلی (و محیط انسان ساخت )به طور خاص اشاره کنیم، فهرست زیر بدون اولویت به دست خواهد آمد :
1) سن اشخاص کاملاً در نسبیت شناخت و ادراک محیط از سوی آنها مؤثر است. به همین ترتیب و براساس آنچه قبلاً گفته شد، کودکان و نوجوانان که در دوران خطیر یادگیری قرار دارند، بسیار بیشتر از دیگران تحت تأثیر محیط قرار گرفته و می آموزند. الگوها و انگار ههای ذهنی، که بعدها به ابزارهای بسیار مهم شناخت محیط تبدیل می شوند، در همین دوران شکل می گیرند. اما متأسفانه این موضوع در اغلب فرایندهای مدیریت، برنامه ریزی و طراحی فضاهای زیست انسانی فراموش می شود.
2) جنسیت نیز در ادراک محیط، نقش غیرقابل انکاری دارد. کلیت و اجزاء محیط توسط مردان و زنان به اشکال متفاوت درک می شود. تجربیات جهانی نشان داده است که اولویت های زنان و مردان نیز در مورد شناخت و درک محیط زیست متفاوت است. مثلاً وجود امنیت از معیارهای بسیار مهم زنان در ارزیابی محیط است و فرایند ادراک و شناخت آنان را تحت تأثیر قرار می دهد.
3) محیط طبیعی نیز بر درک محیط تأثیر دارد. افرادی که در محیط های طبیعی گوناگون زندگی کرده اند، نگاه و تعبیر مختلفی از محیطهای واحد ارائه داده اند. به طور مثال در فرایند شناخت و ادراک محیط، بین کسانی که در مناطق بسیار سرد، بسیار گرم، صحرا، کوهستان، سواحل دریا و امثال آنها زیسته اند، تفاوت های معناداری دیده شده است.
4) شغل، میزان تحصیلات و تخصص افراد نیز بر چگونگی درک آنها از محیط تأثیرگذار است. مثلاً نگاه به محیط نزد کسانی که در شهرهای بزرگ زندگی کرده اند، نسبت به کسانی که در محیط های کوچک زیسته اند متفاوت است.
5) فرهنگ و زبان نیز از مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر فرایند ادراک و شناخت انسان از محیط است. زبان و فرهنگ باعث می شود که گویش وران و اعضای آن، عناصر طبیعی و مصنوع محیط را به گونه ای خاص و متفاوت تعبیر کنند. به همین علت بسیار بعید است که یک منظر طبیعی توسط گویش وران دو زبان مختلف، مثلاً فارسی و چینی، به یک نحوه درک) تفسیر شود (براتی، 1385: 34 ).
2-6-2-نظریه های ادرک محیط :
2-6-2-1-کنش گرایان احتمالاتی (برو نسویک )
طبق این نظریه هم ارگانیزم و هم محیط در فرایند ادراک موثرند .محیط محرک های کلیدی متعددی را ارائه می کند و برای رفتار یا کنش مطلوب در یک مکان ،مشاهده گر باید مهمترین آنها را بدرستی معنی کند .

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته مدیریت همه موضوعات و گرایش ها : صنعتی ، دولتی ، MBA ، مالی ، بازاریابی (تبلیغات – برند – مصرف کننده -مشتری ،نظام کیفیت فراگیر ، بازرگانی بین الملل ، صادرات و واردات ، اجرایی ، کارآفرینی ، بیمه ، تحول ، فناوری اطلاعات ، مدیریت دانش ،استراتژیک ، سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت منابع انسانی و افزایش بهره وری کارکنان سازمان

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-6-2-2-نظریهی ویژگی جلب کننده (برلاین )
برلاین فرایند های ادراکی و شناخت را از همدیگر تفکیک می کند .نظر وی این است که محرک ها محیطی دارای ویژگی های متعدد و چشم گیری هستند . این ویژگی ها مشاهده گررا برآن می دارد که دقت و بررسی و مقایسه کند . این گونه ویژگی عبارت اند از 1.تازگی یعنی چیزی که برای مشاهده گر تازه و جدید باشد 2.ناهمسویی یعنی چیزی که در جای خود نباشد 3.پیجیده گی یعنی وجود اجزای تشکیل دهنده بیشمار 4. غیر منتظره یعنی وجود ابعاد غیر منتظره در تصویر ادراکی . این ویژگی ها توجه انسان را جلب می کند (مرتضوی ،1380 :74).
2-6-2-3-نظریه بوم شناختی بروفنبرنر
برنر معتقد است که شخص در یک سیستم پیچیده روابط رشد می کند .چندین سطح از محیط اطراف بر او تاثیر می گذارند. تعامل بین آمادگی های زیستی و نیرو های محیط مورد نظر است.برنر با مجسم کردن محیط به صورت چندین سیستم:1- ریزسیستم 2-میکرو سیستم 3- میان سیستم 4- برون سیستم 5- کلان سیستم که خانه ، مدرسه،محله و محیط های کار، عقاید ،آداب و رسوم ,… را شامل می شود بیان می کند که هر لایهی محیط، تاثیر قدرتمندی بر شناخت دارد.این نظریهی اخیرا به نام الگوی زیست بوم شناختی توصیف شده است (رمضان زاده لسبویی،1391: 138،139).
2-6-2-4 -نظریه روانشناسی بوم شناختی گیبسون :
درنظریه گیبسون، فرض بر این است که ادراک بیننده، از قابلیتهای نهان عناصر منظر، به پیشینه های اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی و مذهبی او نیز برمی گردد. لذا نظریه گیبسون خاستگاه روانشناسانه دارد و از همین جایگاه است که به محیط می نگرد، گرچه ادراک مستقیم محیط نیز در آن ریشه کرده و روان و محیط مانند جان و جسم، کالبد و معنی و نظر و منظر را درهم آمیخته است و به هردو در عین دوگانگی، ماهیتی یکسان می بخشد. لذا در بسط نظری گیبسون گفته شده است که قابلیتً های محیطی صرفا به عناصر آن معطوف نیست، بلکه بسترهای انسانی مانند فرهنگ و اجتماع را نیز دربرمی گیرد.
(شرقی ،1390: 34)
2-6-2-5-مکتب گشتالت
رویکردی به ادراک فرم و رابطه شکل- زمینه در فرآیند ادراک دارد. بر این عقیده است که ادراک کلی در همان لحظه نخست، در مورد منظری خاص مثلاًیک گل در مغز شکل می گیرد. زیرا در عالم، اشکال اولی های وجوددارند که با اشکال موجود در عقل ذهن انسان متناسب هستند. پس ازوصول اطلاعات جزءبه جزءاز منظر خاص به مغز، عقل وشعور انسان وارد عمل می شود و با استفاده از قوانین تداعی معانی که از قبل به آن آگاه بوده و با اطلاعاتی که از قبل در مورد شئ دیده شده، داشته ، کل را ادراک می کند
(کاظمی،1392: 78).
2-6-2-6-نظریه جغرافیدانان رفتاری
ازدهه ی1930مکتب امکان گرایی یا اختیار ،با تاکید برآنکه انسان به عنوان یک عامل فعال ومختار می تواند محیط را از طریق برقراری سازگاری های خود با آن مورد بهره برداری قرار دهدتاسیس وارائه شد .از نظر ویدال دو لابلاش ،انسان در محیط طبیعی پیرامون خود فعال است. جان رایت رییس وقت جغرافیدانان امریکا بر این نکته مهم تاکید کرد که ما درباره محیط بیشتر بر اساس باورها و عقایدمان عمل می کنیم تا اطلاعات عینی مان(پور احمد ،164:1388). دهه ی1970 مقارن با آغاز دوره پست مدرنیسم را می توان عصر توسعه های جدید و بررسی های منحصرا ادراکی در نظام جغرافیای انسانی و سطوح علمی دانشگاههای دنیا دانست .هر چند از دههی 1950 توجه جغرافیدانان به اگاهی محیطی مردم و رفتار انسان در محیط، پا به پایدیدگاه های فضایی با تاکید بر روانشناسی گشتالت شروع شده بود (همان منبع ). در زمان ما مطالعات مربوط به ادراک محیطی و جغرافیای رفتاری در چهار قلمرو اصلی صورت می گیرد: رفتار انسانی و معرفت فضایی،انسان-محیط و اندیشه اکولوژیک ،مطالعات تطبیقی فردی اجتماعی و فرهنگی، ادراک چشم انداز و تجربه. (شکوئی،140:1378). پکیون یکی از صاحب نظران جغرافیای ادراکی رفتاری اظهار می دارد که انسانها در ادراک محیط خود بیشترذهنی (فاعلانه )هستند تا عینی (مفعولانه )به این ترتیب انسانها در محیط عمدا بر اساس اعتقادات شان عمل می کنند تا براساس اطلاعاتی که عمدتا عینی اند .(بهفروز، 34:1374 ).دیوید لاونتال از نمایندگان مکتب جغرافیای رفتاری ،عقیده دارد که هر فردی ،شخصا مجموعه ای از شناخت و ارزشهای محیطی را

]]>

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *