منابع مقاله با موضوع انسان شناسی، انسان کامل، رابطه نفس و بدن، تجسم اعمال

دانلود پایان نامه

2-2. مستندات قرآنی و روایی بر تجرد برزخی و عقلی نفس 35
2-2-1. آیات قرآنى 36
2-2-2. روایات 39
2-3. مستندات روایی بر فوق تجرد بودن نفس. 45
3.مراتب وجودی انسان از منظری دیگر 51
3-1. ارواح انسانی و علت تعدد آن 51
3-2.مراتب دیگرانسان و سر آن 57
3-2-1. مراتب نفس در عرفان 58
3-2-2. مراتب نفس در فلسفه 58
4. رابطه نفس و بدن 59
4-1. بدن اخروی 61
5.مراتب کلی ادراکی انسان 64
6.تعریف حقیقی انسان 65
7.نتیجه: 66
فصل سوم: انسان و جهان
درآمد 68
1.مراتب هستی و جهان 68
1-1. حضرات خمس در عرفان 68
1-1-1. حضرت اول 69
هـ) عدم اطلاق حضرت بر غیب مطلق از دیدگاه قیصری 71
1-1-2. حضرت دوم (مرتبه ارواح) 71
1-1-3. حضرت سوم (مرتبه مثال) 72
1-1-4. حضرت چهارم (مرتبه عالم اجسام) 72
1-1-5. حضرت پنجم (مرتبه انسان کامل) 72
1-2. مراتب چهار گانه عالم به بیان فلاسفه 73
1-2-1. عالم ناسوت 73
1-2-2. عالم ملکوت 73
1-2-3. عالم جبروت 74
1-2-4. عالم لاهوت 74
2.مطابقت مراتب انسان با هستی(تطابق کونین) 74
2-1. انسان یک هویت ممتده از فرش تا عرش 76
2-2.مقارنه هستی و نفس آدمی 77
3-1.رابطه ادراک آدمی با مراتب عالم 78
3-2. ارتباط انسان در مرتبه کامل ادراکی با هستی 78
4.نتیجه 79
فصل چهارم: انسان و معاد
درآمد 81
1.ماهیت مرگ 81
1-1. تفاوت فوت با وفات 82
1-2. ماهیت مرگ در روایات 82
2.قبر و برزخ در مرتبه مثالی نفس 84
2-1. قبر حقیقی و مجازی و اینکه قبر حقیقی همان برزخ است 85
2-2. مدت مکث انسان در قبر و تکامل او در برزخ 87
3.تجسم اعمال و صورت انسان در برزخ 88
3-1.ملکات نفس موادّ صور برزخى‏اند 91
3-2.تجسم اعمال انسان به صور ملکوتیه‏ 93
4.ارتباط انسان بعد از مرگ با عالم 98
5.تکامل‏ برزخى‏ 99
5-1.چه کسانی در برزخ تکامل دارند 102
6.تناسخ 103
6-1.تناسخ باطل و تناسخ صحیح 105
7. معاد جسمانی و روحانی 108
7-1.جسم در اصطلاح آیات و روایات 109
8.قیامت و بعث 111
9.نتیجه 111
فصل پنجم: انسان کامل
1.انسان کامل 113
1-1.تاریخچه اصطلاح انسان کامل 113
1-2.ماهیت و حقیقت انسان کامل 114
2.اسماء الله 114
2-1.اسم تکوینی و اسم لفظی 114
2-2.فضل اسماء بر یکدیگر و اتصاف انسان کامل به اسم اعظم 115
2-3.قدرت نفس ناطقه به مظهر اسماء شدن 116
2-4.تعلیم اسماء به انسان کامل و استمرار خلافت الهی او 117
2-5.خلافت الهیه انسان ومصداق اتم آن در عصر حاضر 118
3.ولایت تکوینى و تشریعى‏ 119
3-1.برتری ولایت بر رسالت و نبوت 121
3-2.علت استمرار ولایت و انقطاع نبوت ورسالت انسان کامل 121
3-3. برگشت ولایت تکوینی و تشریعی به یک ولایت 123
3-4. علت نصب ولی 124
3-5. ولایت محبوبی و محبی 124
4.اوصاف و مقامات انسان کامل 125
4-1.ولی الله 125
4-2.خلیفه الله 125
4-2-1.خلافت مرتبه‏ایست جامع جمیع مراتب عالم‏ 126
4-3.قطب زمان 127
4-4.مصلح بریه الله 128
4-5.معدن کلمه الله 129
4-6.حجه الله 129
4-6-1.فیوضات انسان کامل در زمان غیبت ظاهری 130
4-6-2.امکان دوام طولانی بدن عنصری انسان کامل در وساطت فیض 131
4-7.عقل مستفاد 131
4-7-1.انسان کامل ثمره شجره وجود. 132
4-7-2.حرکت وجودیه و ایجادیه حرکت حبّى 133
4-8.انسان کامل مؤید به روح القدس 133
4-8-1.قوت حدس‏ و بی نیازی انسان کامل از فکر 134
4-8-2.مراتب انسانها از غبى تا غنى‏ 135
4-8-3.انسان کامل صاحب نفس مکتفى 138
4-9.انسان کامل محلّ مشیه اللّه است‏ 138
4-10.انسان کامل صاحب مرتبه قلبیه 139
4-10-1.تعریف قلب و وجه تسمیه آن‏ 140
5.نتیجه 141
6.کلام آخر در تعریف حقیقی انسان 142
فهرست مهم‌ترین منابع و مأخذ 144

کلیّات

1.تعریف و تبیین موضوع
از میان سه موضوع محوری و اساسی در اندیشه بشری یعنی خدا، انسان و جهان، ، که در طول تاریخ و در همه جوامع بشری پرسش‌های مهمی درباره آنها طرح شده و همه تلاش فکری انسان به دنبال پاسخ‌های درست و مناسب به آنهاست. شناخت انسان به عنوان آن سوی سکه معرفت خداوندی اهمیت ویژه‌ای داشته و دارد. و می توان گفت که انسان شناسی یکی از مهم ترین و کهن‌ترین دانش ها به شمار می آید، چراکه انسان همیشه دنبال یافتن منشاء پیدایش خود بوده و به همین منظور افسانه ها و داستان های فراوانی نیز ساخته و پرداخته است. شناخت حقیقت انسان، نحوه تکون و آغاز حیات او، سرنوشت و سرانجام و جایگاه او در نظام هستی از جمله مسائلی است که هم در مشرق زمین و هم در مغرب زمین هم در شرایع توحیدی مثل اسلام مسیحیت و یهودیت و هم ادیان غیر توحیدی مثل هندوئیسم و بودیسم (با نگرش های مختلف) و هم در مکاتب فلسفی و عرفانی مورد توجه بوده است. لذا امروزه این موضوع چنان گسترده است که به طور کلی هر منظومه معرفتی را که به بررسی انسان، بُعد یا ابعادی از وجود او یا گروه و قشر خاصی از انسان‌ها می‌پردازد، می‌توان «انسان‌شناسی» نامید.
انسان‌شناسی، گونه‌های مختلفی دارد که به لحاظ روش یا نوع نگرش، از یکدیگر متمایز می‌شوند. این مقوله را می‌توان بر اساس «روش»، به انسان‌شناسی تجربی، فلسفی، عرفانی، و دینی تقسیم کرد:
الف) انسان شناسی تجربی یا علمی؛ نوعی از انسان شناسی است که با روش تجربی به بررسی انسان می پردازد،
ب) انسان شناسی شهودی یا عرفانی؛ در انسان شناسی عرفانی بر مبنای علم حضوری به مطالعه و بحث و
بررسی در مورد انسان و معرفی انسان کامل و همچنین نحوه دست یابی انسان به کمال پرداخته می‌شود.
ج) انسان شناسی فلسفی؛ انسان شناسی فلسفی بر اساس ماهیتی که دارد، دنبال شناخت ماهیت انسان به صورت قضیه حقیقیه است. این نوع معرفت، همه انسان های گذشته و حال و آینده را مصادیق موضوع خود می داند و روش آن، تعقل و بهره مندی از عقل است. در انسان شناسی فلسفی مسائلی از قبیل اینکه آیا انسان علاوه بر بدن، ساحت دیگری چون نفس دارد؟ درصورت تعدد ساحت های وجودی وی، کدام یک از آنها حقیقت انسان را تشکیل می دهد؟ ج) تعریف نفس و ادله وجود و تجرد آن چیست؟ د) رابطه نفس و بدن چگونه است؟ ه) کدام یک از نفس و بدن در آفرینش مقدم هستند؟ و….
د) انسان شناسی دینی؛ در این نوع از انسان شناسی ابعاد، ویژگی ها، حقایق و ارزش های گوناگون انسانی از طریق مراجعه به متون مقدس دینی- کتاب و سنت- و با استخدام دیگر روشهای مورد نیاز به دست می‌آید.
شکی نیست که دانش بشری چه تجربی و فلسفی و یا حتی عرفانی آن خالی از اوهامات و مغالطات نیست، لذا هر مسئله ای که با وحی الهی و متون دینی تطبیق داشته و راه او را روشن تر کند برای او اطمینان بخشتر خواهد بود و در میان اندیشمندان ما نیزجمع بین تمام روش ها عرضه دست آورد‌های علمی بر نصوص دینی و الهی بسیار اهمیت داشته است. از این رو برآن شدیم تا این مسئله را از دیدگاه علامه حسن زاده آملی که سالیانی متمادی مسائل را با این مبنا که قرآن، عرفان و برهان از هم جدایی ندارند مورد بررسی قرار دهیم.
2.دلایل خاص انتخاب موضوع
از آنجا که تصویر جایگاه انسان بویژه انسان کامل در هستی از منظر اهل عرفان و نیز مراتب وجودی و ادراکی آدمی و ده‌ها مسئله مهم دیگر که در کتابهای عرفانی مطرح شده است، همیشه با این نقد روبرو بوده است که اینها از معارف قرآنی و روایی فاصله دارند. از اینرو بیان مستندات قرآنی و روایی مباحث انسان‌شناسی می‌تواند، این ابهام را از بین ببرد.و چنانچه گفته شد، علامه حسن زاده آملی خود سالیانی درحوزه قرآن، فلسفه، عرفان و سایر علوم اهتمام داشته و جمع بین قرآن، عرفان و برهان کرده‌اند از اینرو بیان و جمع بندی مستندات قرآنی و روایی مباحث انسان شناسی در آثار ایشان، می‌تواند به عنوان بخشی از پاسخ در رسیدن به آن هدف بلند به حساب آید.
و حقیر نیز با بضاعت بسیار کم در پرتو عنایت حضرت ولی عصر (عج) سعی نمودم از لابه‌لای کتب و رسائل حکیم الهی علامه حسن زاده آملی و سایر تالیفاتی که در رابطه با این موضوع نگاشته شده است مطالبی به مقدار استعداد عرضه کنم تا چه قبول افتد و چگونه در نظر آید.
همتم بدرقه راه کن ای طائر قدس که دراز است ره مقصد و من نو سفرم
3.پرسشهای تحقیق
الف) پرسش اصلی تحقیق
1. مستندات قرآنی و روایی علامه حسن زاده در مبحث انسان شناسی چیست؟
ب) پرسش‌های فرعی تحقیق
1. انسان شناسی چیست و از منظر علامه حسن زاده چگونه ترسیم شده است؟
2. ماهیت ومراتب وجودی و ادراکی انسان از منظر علامه حسن زاده با توجه به مستندات قرآنی و روایی چگونه ترسیم شده است ؟
3. انسان در هستی از نگاه علامه حسن زاده با توجه به مستندات قرآنی و روایی چه جایگاهی دارد؟
4. حالات انسان در معاد از نگاه علامه حسن زاده آملی با توجه به مستندات قرآنی و روایی چگونه ترسیم شده است؟
5. مستندات قرآنی و روایی حقیقت و شئون انسان کامل از نگاه علامه حسن زاده چیست؟
4.فرضیه
الف)فرضیه اصلی تحقیق
با توجه به اینکه تحقیق توصیفی است در خصوص فرضیه می توان گفت با مطالعه و پژوهش در آثار و تالیفات علامه چنین به نظر می رسد که ایشان در اکثر مسائل علوم انسانی خصوصا انسان شناسی مسائل شهودی و برهانی را به آیات قرآن و روایات عرضه و مستند کرده‌اند
ب)فرضیه ‌های فرعی تحقیق
به نظر می‌رسد هدف اصلی علامه در استناد به آیات قرآن و روایات بیشتر این بوده است که از یک سو برتاثیر سخن خود بیافزاید و خواننده را در پذیرفتن آراء فلسفی و عرفانی تشویق کند و از سوی دیگر در مقابل مخالفان فلسفه و عرفان آیات و احادیث را وقایه‌ی افکار فلسفی و عرفانی خود قرار دهد و کلام الهی را موید سخن خویش سازد. همچنین نکته مهم دیگر در ارتباط با این سؤال بیان این مطلب است که استفاده از آیات و روایات در آثار و منش و علمی علامه عمدتاً در جهت تبیین سازگاری میان عقل و وحی وشهود بکار رفته است. بر همین اساس ایشان روشی را پایه ریزی نموده است که جامع استدلال، شهود و نیز نصوص الهی (قرآن و روایات) است .
با توجه به تحقیقات انجام گرفته انعکاس کلام الهی و احادیث اهل البیت در آثار علامه حسن زاده آملی بیانگر توجه خاص ایشان به قرآن و روایات است.
علامه از کلام الهی برای تائید آراء فلسفی و عرفانی خود استفاده می کند و با دلایل عقلی و منطقی و با استناد به ظاهر لفظ این کار را انجام می دهند و از هر گونه برداشتی که مورد توجه دلالت لفظی آیات قرآنی و روایات نباشد، پرهیز می‌کنند .
علامه مانند حکماء و متفکران اسلامی و چه بسا با اهتمام بیشتری در پی تلفیق میان دین و فلسفه و عرفان و تطبیق تعالیم دینی با مبانی فلسفی و عرفانی است. ایشان می‌خواهد معقول و منقول را به هم نزدیک سازد و قرآن و برهان را پشتوانه و معرفت معقول و مشهود خود قرار دهد. و به همین جهت گاهی بیان هر مطلب و اقامه هر دلیل را با یک یا چند آیه همراه می سازد.
علامه سعی نموده است تا مدعای فلسفی خود را پس از اینکه با ب
راهین عقلی مستدل ساخته، با آیات قرآنی توجیه و تائید کند و بدین ترتیب سازگاری بین عقل، شهود و شرع را تبیین نماید.
می توان ادعا کرد علامه آیات و احادیث تاویل شده را به مثابه‌ی زمینه های تائیدکننده و مؤثر در جهت گیری اعتقادی خود مخصوصاً در مباحث مربوط به انسان شناسی و معرفت نفس و فرجام نفوس انسانی و کیفیت سیروسلوک روح آدمی تلقی نموده است.
بنابر این می توان گفت با مطالعه و پژوهش در آثار و تالیفات علامه چنین به نظر می رسد که ایشان در انسان شناسی از جمله مسائلی چون اثبات نفس و مراتب تجرد آن (تجرد خیالی، عقلی، فوق عقلی) و تطابق انسان با عالم و همچنین مسائل مربوط به حالات انسان در معاد و مظهر اتم بودن

Leave a Comment