دانلود پایان نامه درباره اندرزنامه، اخلاق کار، استاد راهنما

8.3.صبغ? دینی 89
9.3. خوبی و بدی 92
4. روایی و ناروایی یک فضیلت 93
فصل چهارم: اخلاق کاربردی در اندرزنامههای پهلوی 98
1. چیستی و چگونگی اخلاق کاربردی 98
2. اخلاق شهریاری 103
1.2. اخلاق شخصی شهریار 106
2.2. اخلاق اجتماعی 108
3. اخلاق شهروندی 115
4. اخلاق جنگ و صلح 118
5. اخلاق بهداشت تن و روان 121
1.5. اخلاق پزشکی و بهداشت 122
2.5. اخلاق محیط زیست 128
6. اخلاق خانواده 131
7. اخلاق جنسی 134
8. اخلاق معاشرت 136
فصل پنجم : نتیجه گیری 141
کتابنامه 148
واژه نامه 154
1. مقدمه
با پیشرفتهتر شدن جوامع، موضوع اخلاق به مثابه نیازی اساسی برای انسان عصر اضطراب تبدیل شده است. انسان امروزی، بیش از هر چیز، نیاز خود را در یافتن حیاتی آرام و بدون هر گونه مخاطره میبیند. از همینرو این انسان تلاش دارد تا روایتی اخلاقی را از زندگی خود ارائه دهد. برای برآوردن چنین احساسی، متفکران گوناگون از اقصی نقاط جهان، به دنبال راهحلهایی برای معضلات اخلاقی بشر بودهاند که باعث پدید آمدن مکاتب اخلاقی چندی گردیده است. یکی از نگاههایی که امروزه به مقوله اخلاق و اخلاقپذیری شده، نگاهی برخاسته از سنت و اصلاح شده در لابراتوار دنیای مدرن است. طرفداران چنین نگاهی، تلاشی بسیار در الزام انسان معاصر به رعایت اصول اخلاقی گذشته و نهادینه ساختن آن در زندگی بشر امروزی دارند. از سوی دیگر اخلاق، موضوعی حیاتی، برای خوانشی مثبت از دین است. همآمیختگی این دو عنصر سبب گردیده تا مسئل? اخلاق در تفکر انسان مدرن مهم بوده و بیش از پیش جذاب جلوه نماید.
2. طرح بحث
جنبههای اخلاقی در دین زرتشتی بسیار پر رنگ است. مهمترین دور? نشو و نمای تاریخی این دین، در دوران ساسانی بوده است. اخلاقیات زرتشتی جلوههای مختلفی داشته است؛ اما شاید بتوان در این دوره سنت اندرز و اندرزگویی را سبکی خاص و پرطرفدار در میان دیگر آرای اخلاقی دانست. اندرزها از چنان اهمیتی برخوردار بودهاند که آنها را بر کنار سفرهها، لباسها، ظروف، مقبرهها، و … درج میکردهاند. به طور کلی میتوان چنین برداشت کرد که اخلاق اندرزی در دوره ساسانیان از اقبال بسیاری برخوردار بوده است. این اقبال با فروپاشی ساسانیان از بین نرفت و پس از اسلام نیز این سنت، حتی بیش از پیش مورد استقبال واقع گردید.
اخلاق کاربردی یکی از موضوعات مهم اخلاق است. فرض ما این است که با دسته بندی اخلاق کاربردی در اندرزنامههای پهلوی میتوان نظمی از اخلاق کاربردی را نشان داد. چگونگی اخلاق اجتماعی، بهداشتی، زیست محیطی، شهریاری، شهروندی، جنگ و صلح و … همگی در تحت این عنوان مندرج هستند. از سوی دیگر پیش از پرداختن به اخلاق کاربردی میباید مفاهیم اساسی اخلاقی اندرزنامهها استخراج گردد و معانی، کاربردها و همچنین نسبتهای آنها با دیگر مفاهیم کلیدی روشن شده و به نوعی معنا و مبنای چنین اقدامی روشن گردد. از لوازم این کار نشان دادن نوع رویکرد اخلاق اندرزنامههاست که میباید آن نیز مورد تحقیق قرار گیرد. اینکه در اخلاق هنجاری اندرزنامهها چه نوع رویکردی وجود دارد نیز شامل همین تحقیق است.
3. پیشین? پژوهش
با توجه به جستجوی به عمل آمده توسط نویسند? این پژوهش، پیرامون موضوع این تحقیق و نظامسازی اندرزها، تا کنون تحقیقی به دست نیامده است. تنها در برخی موارد به صورت جسته و گریخته در آثار ایران شناسانی چون شاکد و زنر تبیین برخی مفاهیم را میتوان یافت. ناگفته نماند که رسال? خانم فرشته داوران1 در دانشگاه برکلی به موضوع اندرزنامهها اختصاص یافته است که البته نگاه ایشان برخاسته از نظمی ویژه به اندرزها نیست.
4. ضرورت و اهمیت تحقیق
تا کنون نگاههای گوناگونی به مسئل? اخلاق زرتشتی شده و محققان بسیاری به این اخلاق اشارت رفتهاند. این جریان را میتوان از زمان افلاطون تا زمان حال به وضوح دید؛ اما هیچگاه اخلاق زرتشتی با در نظر داشتن عناصر مقوّم و مبیّن آن به صورتی جامع در نیامده و به گمان نویسنده همواره این موضوع مورد غفلت واقع شده است. بیشک نظام اخلاقی زرتشتی فهم نخواهد گردید، مگر آن که مفاهیم کلیدی و نوع نگاه به این مفاهیم درک گردد. از این رو سعی شده است تا بستر موضوعات اخلاقی که اندرزنامهها نمایندگی آنها را در این نوشتار بر دوش دارند بررسی شود. از اینرو نویسنده از خواننده این نوشتار تقاضا دارد تا فصول این پژوهش را نه با دید جزیرههایی از هم دور، که با نگاه ستارگانی در یک منظومه به نظاره بنشیند. در آن هنگام است که تصویر روشنی از نظام اخلاقی زرتشتی فرادیدمان گسترده خواهد شد.
5. فصل بندی
این نوشتار از یک مقدمه و چهار فصل و یک نتیجهگیری ترکیب یافته است. در مقدمه، به مسائل عمومی این پژوهش پرداخته شده و سعی گردیده تا چگونگی خوانش متن را برای خوانند? فصلها مشخص نماید. در فصل اول به چیستی، چرایی و چگونگی اندرزنامهها پرداخته شده است. فصل دوم فصلی حیاتی برای فهم مسئله نظام اخلاق اندرزی خواهد بود؛ زیرا از یک سو نقشی مهم در تبیین اخلاق کاربردی موجود در اندرزها خواهد داشت و از سوی دیگر تبیین کننده چگونگی اخلاق موجود در اندرزنامهها خواهد بود. فصل سوم پیرامون چگونگی نظام اخلاقی اندرزی است و در این فصل تلاش شده تا بنیان تاریخی و فلسفی این اخلاق کشف و به برخی از زوایای آن اشاره گردد. در فصل چهارم نیز برخی بخشهای اخلاق کاربردی مورد بررسی قرار گرفته است.
6. روش تحقیق
نگارنده هیچگاه درصدد بنّایی و ساختن نظام اخلاقی برای اندرزنامهها نبوده است. به هیچروی نیز سعی نشده که اندرزها در قالب یک مدل خیاطی شده و لباسی منظم از اخلاق را به نمایش گذارد. در واقع تمام تلاش نویسنده برای نشان دادن پیکر? اخلاق در اندرزنامهها و بسترهای آنان در ذهن گوینده و شنونده بوده است و هیچ قصد و غرضی جز این را نمیتوان برای این نوشته منظور داشت. به همین منظور، در تمام این نوشتار، سعی شده تا مسائل اخلاقی به صورت موضوعی از دل متنها بیرون آورده شوند. بیشک برای چنین مقصودی چارهای نبود جز آنکه موضوعات گوناگون مطالعه و مقایسه شده و با تحلیل آنها به صورت یک پازل در کنار هم چیده شود تا معنایی درست و واقعیتر از فضای اخلاقی اندرزنامهها به دست آید. باید گفت در این راه نویسنده از روش توصیفی بهره جسته که البته ابزار چنین تحقیقی نیز مطالعه کتابخانهای بوده است.
7. محدودیت های پژوهشی
با صرف نظر از محدودیتهای زمانی، اداری و آموزشی، نوشتار پیشرو با برخی محدودیتها نیز مواجه بوده است که از آنها میتوان به پراکنده بودن موضوعات اخلاقی و دستهبندی نشدن آنها اشاره کرد. کمبود منابع خواه منابع، فارسی یا دیگر زبانهای روز نیز از محدودیت دیگری در راه این پژوهش بوده است. بیشک محدودیت دیگر در دسترس نبودن برخی از همان منابعِ کم بوده است که بر سختی کار افزوده است. همچنین در میان ترجمههایی که از متون اندرزی صورت گرفته گاه تعارضاتی واقع میشد و انتخاب صحیحترین نظر را با دشواری مواجه میساخت.
8 . خاتمه
درپایان ذکر چند نکته ضروری به نظر میآید و آن اینکه نویسنده علم را دموکراسیخواه و دارای هویت جمعی میداند و از این رو اعتقاد دارد که این نوشتار انجام نیست که آغاز است. این نوشته تلاشی است برای کشف ذخایر اخلاقی، نه تبدیل آنها به سرمایه. به تعبیر دیگر از آنجا که در این مسیر در ابتدای راه هستیم، ابتدا باید به کشف دفینههای فرهنگ گرانبهای ایران زمین پرداخت و سپس آنها را به سرمایه تبدیل نمود. و این مهم جد و جهدی دیگر را طلب خواهد کرد. نکت? دیگر آن است که در نگارش این پژوهه سعی کرده شده تا مسائل به صورت موجز و کافی در اختیار خواننده قرار گیرد از این رو بیان آوانوشت متن های اندرزی در اینجا امکان داشت اما به دلیل پرهیز از اطناب و درازگویی شایسته دیده شد تنها به ذکر آوانوشتهای دینکرد ششم و در برخی موارد دینکرد سوم و مینویخرد بسنده گردد. دلیل این امر هم آن بود که آوا نوشتهای اندرزهای دیگر در کتابهای دیگری مثل متنهای پهلوی آمده بود و مرجعی هم برای نویسنده محسوب میگردید. از اینرو سعی شد آوانوشت کتابهایی آورده شود که یا متن و آوا نوشت آنها در دسترس نبود و یا برخی از متنها مورد مناقشه بودند که با آوردن آوانوشتها خواننده را به انتخاب ترجمهای باب میل خود مخیر نمودیم.
در ادامه لازم میدانم از عزیزانی تشکر کنم که اینجانب را در نوشتار یاری دادند. ابتدا باید مراتب قدردانی خود را از استاد راهنمایم، جناب آقای دکتر سعید رضا منتظری بنمایم که اگر هدایتها و راهنمایی او نبود شاید فراهم نمودن چنین مجموعه دشوار به نظر میآمد. همچنین از حجتالاسلام دکتر سید حسن اسلامی نیز تقدیر کنم که زحمت استاد مشاوری این رساله را بر دوش داشتند. همچنین مراتب قدردانی خود را از کلی? دوستان، اساتید و دانشجویانی که در این نوشتار مرا با ایدهها و نظراتشان آگاه ساختند، اعلام میدارم. در خاتمه نیز سپاسگذار همسر خوبم هستم که رنج بیش از یک سال کار شبانه روزی بنده را با صبر و بردباری زائد الوصفی تحمل نمود تا امروز شاهد پدید آمدن چنین اثری باشم. امیدوارم که خداوند جزای خیر به همگی آنان عطا فرماید. آمین.
1. چیستی اندرزنامه
اندرزنامه عنوان مکتوباتی است که در بر دارنده پند، اندرز، امثال و حکم و دستورات اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و تربیتی است. اندرزنامهها خصوصاً به دوره فارسیمیانه بر میگردند. اندرز که در زبان پهلوی به آن HaNdarz گفته میشود از ham-dar?z گرفته شده که صورت اوستایی ham-dar?za به معنی “با یکدیگر محکم کردن” است. گاهی اندرز با معانی دیگری همچون ادب، فرهنگ، پند، موعظه، حکمت، وصیت، عهد و … مترادف گرفته شده است.
سنت اندرز و اندرزگویی، تنها به ایران اختصاص نداشته و در میان اقوام و ملل گوناگون همچون مصر، خاور میانه، هند، یونان و روم نیز میتوان نمونههایی از آنها را یافت.2 در این میان سنت اندرزی در ایران از اهمیت بهسزایی برخوردار است. وجود و حضور سنت اندرزی تنها به دوره فارسیمیانه محدود نمیشود و میتوان رد پای این سنت را تا گذشتههای دورتری نیز مشاهده کرد. در گاهان زرتشت چنین آمده است:
هیچ یک از شما نباید به سخنان و حکم دروغ پرست گوش دهد زیرا که او خان و مان و شهر و ده را دچار احتیاج و فساد سازد … به آن کسی باید گوش داد که از راستی برخوردار است به آن دانایی که درمانبخش زندگانی است.3
در اوستای متاخر نیز خطاب به زرتشت گفته میشود که: بر سر پیمان خود استوار باش چه پیمانی که با دروغ پرست بستهای و چه آن پیمانی که با پارسای پیرو دین نیک.4
در فارسیمیانه، ادبیات اندرزی مورد استقبال فراوانی قرار گرفت و شاهان، بزرگان، موبدان و مردم رغبت زیادی به این سبک داشتند و اساساً منصبی به نام اندرزبد را در کنار موبدان و دستوران پدید آورد. اهمیت اندرز به گونهای بوده است که بر روی اشیاء و مکانهای گوناگون سعی میشد جملهای اندرزی بیاید. چنانچه مشهور است، اندرزها را نه تنها در کتابها بلکه بر اشیاء و مکانهای گوناگون همچون تاج، سفره، ظرفها و استودانها، مقبرهها، البسه، سکهها، سفرهها و پردهها نیز حک میکردهاند.5 نقل است هنگامی که انوشیروان بر تخت پادشاهی تکیه زد، فرمان داد تا تاجی از درّ و یاقوت را برای او بسازند که بیست و سه کنگره داشت و بر آنها پندی بنویسند و آن را در دیوان بیاویزند.6 مستوفی میگوید که بر روی خاتم انگشتری او نوشته شده بود “لا یکون العمران حیث یجور السلطان7”.8
در میان اندرزنامهها برخی از آنها به پادشاهان گذشته و افسانهای همچون پیشدادیان و کیانیان اختصاص دارد؛ همانند یادگار زریران یا آنچه که در جاویدان خرد از زبان پادشاهان افسانهای نقل شده است. برخی دیگر از

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه دربارهاندرزنامه، اوشنر دانا

Leave a Comment