منابع مقاله درمورد استان قزوین، پوشش گیاهی، رودبار الموت

سرعت باد است.
3-5-5- بادهای غالب
۱- باد مه ( قاقازان – کهک ) که در اثر نفوذ سیستمهای پرفشار از شمال و شمالغربی از گردنه منجیل وارد منطقه قاقازان و کهک تاکستان شده و به صورت قیفی شکل دشت قزوین را فرا میگیرد.
۲- باد راز ( شره ) جهت وزش این باد از جنوب و جنوب شرقی که از کویر قم به داخل دشت قزوین تقریبا در تمام طول سال می وزد. اما از اواسط بهار تا اواخر تابستان به دلیل افزایش درجه حرارت ، تبخیر و کاهش رطوبت شدت بیشتری می یابد. درصد وزش سالیانه این باد ۷/۱۲% و سرعتی متوسط معادل ۴ متر بر ثانیه دارد. (مرکز رایانه اداره کل هواشناسی،1385).
جدول (شماره 3-10 )، میانگین ماهیانه حداکثر سرعت وزش باد در ایستگاه قزوین را نشان میدهد. در ایستگاه قزوین، میانگین ماهیانه حداکثر سرعت وزش باد 63/8 متر بر ثانیه گزارش شده است که در طول سال حداکثر سرعت وزش باد مربوط به دی ماه بوده است که حداکثر سرعت وزش باد در این ماه 11 متر بر ثانیه بوده است. به طور کلی حداکثر سرعت وزش باد درقزوین به ترتیب در ماههای دی، مرداد، فروردین و خرداد بوده است.
جدول 3-10- میانگین ماهانه حداکثر سرعت وزش باد بر حسب متر بر ثانیه( ایستگاه قزوین)
ماهها
دی
بهمن
اسفند
فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
میانگین
حداکثر سرعت وزش باد
(متر بر ثانیه)
11
66/6
33/8
9
33/9
9
10
33/10
33/8
66/6
7
8
63/8
(مأخذ: سالنامه آماری استان قزوین)
3-5-6- ساعات آفتابی و تعداد روزهای یخبندان
در شهر قزوین کل ساعات آفتابی در طول سال، 52/2446 ساعت می باشد که بیشترین ساعات آفتابی در شهریور ماه با 53/264 ساعت ‌و کمترین ساعات آفتابی در بهمن و اسفند ماه با 26/119 و 08/119 ساعت است. همچنین با توجه به آمار و اطلاعات و وی‍ژگی های شهر قزوین،‌ می توان گفت که در شهر قزوین و اطراف آن در طول هفت ماه از سال یخبندان مشاهده میگردد. به عبارت دیگر می توان گفت که در طول دوره آماری 2009- 1995 در ماههای دی، بهمن، اسفند، فروردین، اردیبهشت، خرداد،‌آبان و آذر یخبندان مشاهده شده است و تعداد 22/25 روز از سال به صورت یخبندان بوده است. بیشترین تعداد روزهای یخبندان نیز در بهمن ماه( 55/7 روز) بوده است (مرکز رایانه اداره کل هواشناسی استان قزوین،1387) ( جدول 3-5).
جدول 3-12- میانگین ماهانه ساعات آفتابی و تعداد روزهای یخبندان(ایستگاه قزوین)
پارا
مترها
دی
بهمن
اسفند
فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
مجموع
ساعات آفتابی
1/150
26/119
08/119
7/159
36/176
55/260
75/251
2/260
53/264
86/251
43/229
7/203
52/2446
تعداد روزهای یخبندان
88/6
55/7
11/2
55/3
77/1
2/0
5/0
66/2
22/25
(مأخذ: سازمان هواشناسی کشور)
3-6-ناهمواری
از نگاه زمین‌شناسی، استان قزوین در فصل مشترک البرز باختری ولبه شمالی ایران مرکزی قرار دارد به گفته دیگر بلندیهای شمال استان در حاشیه جنوبی البرز و بخش بیشتر استان که شامل دشت قزوین و ارتفاعات جنوب است به پهنه ساختاری ـرسوبی ایران مرکزی تعلق دارد و به نظر میرسد که مرز این دو پهنه بر راندگی شمال قزوین منطبق باشد که ارتفاعات شمال را از دشت قزوین جدا میکند. ولی، این مرز به یقین برآوردی است بطوریکه تعیین یک خط جدایش واقعی بین البرز و ایران مرکزی نشدنی است و ایندو ( البرز ـ ایران مرکزی) دو پیکره از یک حوضه اند.
از دیدگاه ریخت شناسی ، کوههای شمال قزوین، از یک سری چینها و راندگیهای خاوری ـ باختری ساخته شده است که به سمت جنوب رانده شده‌اند. شدت دگرریختی در حد کوه و دشت در بیشترین مقدار بوده و بلندیهای کوهپایه‌ای را که به تدریج به پهنه مسطح دشت قزوین میرسد که با نهشته‌های آبرفتی جوان و گاهی با ریخت‌های کویری چون پوسته نمکی ، کفیهرسی و تپه‌های ماسه‌ای پوشیده شده است. حد جنوبی استان فیزیوگرافی کوهستانی دارد کهدر ساخت آن سنگهای پالئوزوئیک، مزوزوییک بویژه ولکانیکهای سنوزوئیک نقش اساسی دارند.
واحدهای تکتونواستراتیگرافی بخش شمالی (البرز) و بخش جنوبی (ایران مرکزی) استان تفاوت آشکاری ندارند و در همه جا توالیهای سنگی با نهشته‌های پلاتفرفیپرکامبرین پسین (سازند سلطانیه )آغاز میشود که کم و بیش با چند ایست رسوبی کوچک وبزرگ تا تریاس میانی ادامه می‌یابد. ردیف‌های تریاس بالا ـ ژوراسیک میانی یک واحدتکتونواستراتیگرافی محدود به دو رویداد کوهزایی سیمرین پیشین ( تریاس بالا) وسمیرین میانی ( ژوراسیک میانی) است که عمدتاً متشکل از شیل و سنگ ماسه ( سازندشمشک) بوده و رسوبهای زغالدار ایران هستند که در پیش بومهای سیمرین پیشین انباشته شده‌اند. در همه جای استان قزوین سنگهای ژوراسیک میانی ـ کرتاسه بالا ردیف‌های کنتیننتال شلف مارنی کربناتی هستند که رخنمونهای کوچکی در شمال و جنوب (آوج) استاندارند. سنگهای سنوزوئیک با مجموعه‌های آذرین آورای ائوسن ( سازند کرج) آغاز میشودکه گاهی نفوذیهای گرانیتی وابسته به رویداد کوهزایی پیرنئن بدرون آنها تزریق شده‌است. بخش بیشتر سنگهای سنوزوئیک استان قزوین ردیف‌های همزمان با کوهزاییسنوزوئیک‌اند که عمدتاً در حوضه‌های بین کوهی انباشته شده‌اند و رخنمون های محدودی در پای ارتفات دارند.
در استان قزوین نهشته‌های آبرفتی کواترنر گستره‌های وسیعی را زیرپوشش دارند. دگرریختی‌های رسوبات کواترنر استان قزوین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است بطوریکه در گستره استان، گسله‌های شمال قزوین، طالقان،اشتهارد، ایبک، شاهرود رسوبهای کواترنر را بریده و دارای پیشینه لرزه‌خیزی میباشندو لذا رویداد زمین لرزه در استان قزوین دور از انتظارنیست .(مرکز انفور ماتیک ومطالعه توسعه،1375).
3-6-1- کوه ها
کوه سرکه در هیر، (الموت غربی) استان قزوین به علت قرار گیری در دامنه های سر سبز رشته کوه البرزدارای قلل مرتفع بسیاری است که از میان آن ها سه قله به نام های خشچالبه ارتفاع 4180 متر، سیالانبه ارتفاع 4350 متر و نگین قله های البرز شاه البرزبه ارتفاع 4300 متر از معروف ترین ، مرتفع ترین و پر صعودتر ترین قلل استان قزوین می باشند.
3-6-2- غار ها
استان قزوین دارای غار های متعددی است که متعلق به دوره های مختلف زمین شناسی هستند ؛هریک از این غار ها ویژگی های خاص خود را دارند که از میان آن ها می توان به غار قلعه کردبا چهل میلیون سال قدمت ( متعلق به دوره سوم زمین شناسی )از توابع بخش آبگرم ، غار ولی گشنه رودمتعلق به اواخر دوره زمین شناسی در بخش رودبار الموت ، غار سفیدآبدارای چکیده و چکنده هایی با قدمت 250 تا 290 میلیون سال(از نوع گل کلمی) در روستای سفیدآب ، غار حاجت خانه آکوجاناز زیارتگاه های مردم منطقه ، غار یخی اِنگولدر 40 کیلومتری شمال غرب قزوین در روستای دینک و غار های عباس آباد،از زیستگاه های انسان های اولیه اشاره کرد.
3-6-3- پوشش گیاهی
پوشش گیاهى استان بر حسب تفاوت در نوع آب و هوا، خاک، ناهموارى و منابع آب در نقاط مختلف یکنواخت نیست در برخى از مناطق استان پوشش گیاهى و جنگلى دیده مى‏شود در حالى که در دیگر نقاط آن این نوع پوشش وجود ندارد. مجموع جنگل‏هاى استان قزوین در حال حاضر 25 هزار هکتار بر آورده مى‏شود که تمامى آن در شهرستان قزوین قرار دارد و دو شهرستان دیگر فاقد جنگل هستند.
در حال حاضر 250 هکتار پارک جنگلى در استان در دست کاشت مى‏باشد که 200 هکتار (معادل 80 درصد) آن در شهرستان قزوین مى‏باشد.
جنگل‏هاى این استان انبوه و فشرده نیست به طورى که در ارتفاعات 2 تا 3 هزار مترى بخش الموت و طارم سفلى درختان پراکنده و نامنظم روئیده است. میزان مراتع استان حدود 950 هزار هکتار در قالب مراتع درجه 1 و 2 و 3 است.
به طور کلی پوشش گیاهی در استان قزوین به دو دسته جنگلی و مراتع تقسیم بندی می شود . منطقه رودبارو الموت عمده پوشش جنگلیاستان را تشکیل می دهند و دشت قزوین نیز مهم ترین مرتع در سطح استان است . پوشش درختان در استان قزوین عبارت است از : درختان ارس، تنگس، زرشک، پلاخور، پسته وحشی (بنه)گردو، بلوط، زالزالک، سیاهتلو، بادام کوهی، اسور، یمیشان و اشکه. به غیر از موارد ذکر شده گیاهانی با مصارف دارویی و صنعتی نیز در استان وجود دارد که به شرح زیر است : گراس های یک ساله و چند ساله گون، گل گندم، مرغه، اسپند، ورک، تلخه بیان، شیرین بیان، خارشتر، انواع شکر تیغال، کنگر، کاسنی، شاه تره، درمنه، انواع آستر، گالوس (گون ها)، اکروپیروف ها، پوآکاکوتی، آویشن، گل گاوزبان، آرتمیز، گیاه شور، گز، جارو قزوینی، چمن، جغجغه، کلاه میر حسین، یونجهیک ساله، ریش بزی و علف باغی.
از نظر پوشش گیاهى مهمترین گیاهانى که در تحت پوشش حفاظتى در مناطق حفاظت شده وجود دارد؛ عبارت از: بوماداران، پیاز وحشى، انواع کاسنى، اسپرس، گل گندم، جگن، گل حسرت و دیگر گیاهان مى‏باشند (مرکز انفور ماتیک و مطالعات توسعه،1365).
3-7- هیدرولوژی
3-7-1- آب های سطحی
آب های سطحی استان در2 حوزه آبریز جاری است :
الف – حوزه شمالی که از رودخانه های طالقان رود و الموت رود که در منطقه شیر کوه به هم می پیوندند و رود پر آب شاهرود را به وجود می آورند. رودخانه های خارود ، نینه رود ، اربدیان ، وجینک ، سردرود ، تارولات ، گرما رود و اندج رود نیز در مسیر به سوی سد سپید رود به آن می ریزند . شاهرود با میزان حدود 1150 میلیون متر مکعب در شهر لوشان از استان خارج می شود.
ب – حوزه آبریز جنوبی ( شور ) که رودخانه های حاجی عرب ، ابهر رود و خر رود را شامل می گردد و بیش از چهل رود فصلی دامنه های جنوبی البرز از جمله ارنزک و دیزج نیز در آن جاری هستند( طرح جامع مهار سیلاب و آب شهر قزوین بزرگ،1389).
3-7-1-1-رودخانه ها
به طور کلی رودخانه های موجود در استان قزوین بنا بر حوزه آبریز به دو دسته تقسیم می شوند. در شمال قزوین دو رودخانه ی طالقان رودو الموت رود پس از پیوستن به هم ، رودخانه شاهرودرا تشکیل می دهند که این رودخانه 990 کیلومتر را در قزوین پیموده و نهایتا به رودخانه قزل اوزن ملحق می شود . و در جنوب هم سه رودخانه خررود، ابهر رود و رودخانه حاجی عرب پس از آبیاری دشت قزوین به رودخانه کردان ملحق می شوند . علاوه بر رودخانه های ذکر شده، استان قزوین دارای رودخانه های کوچکی هم هست که همگی در دشت قزوین امحاء شده و سرانجام به رود شور تغذیه می شوند.
رودخانه های موجود در استان قزوین به دو حوزه اصلی کشور می ریزند که این حوزه ها عبارتند از خزر و شور.
رودخانه‌های مهم که به سفید رود می‌ریزند عبارتند از طالقان‌رود و الموت‌رود که در محدوده شیرکوه به هم پیوسته و شاهرود تشکیل می‌گردد که پس از طی مسیر حدود یکصد و ده کیلومتری به رودخانه قزل اوزن ملحق و تشکیل دریاچه سفیدرود را میدهد. مجموع طول رودخانه های اصلی و فرعی حوزه شاهرود در محدوده استان قزوین حدود 990 کیلومتر می‌باشد.
رودخانه‌های خررود، ابهررود، حاجی عرب و رودخانه های شمال قزوین که از دامنه های جنوبی البرز سرچشمه می‌گیرند به رودخانه کردان ملحق شده و تشکیل رود شور را می‌دهند که در نهایت به دریاچه نمک تخلیه می‌گردد. مجموع طول رودخانه‌های دشت قزوین (رودخانه‌های شمالی، غربی و جنوبی امحاء شده در دشت) حدودا 580 کیلومتر می‌باشد. طول رودخانه خر‌رود و سرشاخه‌های آن در محدوده استان قزوین حدود 836 کیلومتر و رودخانه ابهررود و سرشاخه‌های آن در محدوده استان قزوین دارای طول 230 می باشند. همچنین طول رودخانه‌های حوضه حاجی‌عرب در محدوده استان قزوین حدودا 142 کیلومتر است. مجموع طول رودخانه های جاری در استان حدودا 2780 کیلومتر می باشد. دقت طول برآورد شده تابع دقت

مطلب مشابه :  منابع مقاله درمورداستان قزوین، نرخ رشد، محیط زیست

Leave a Comment